TRUYỆN.. CHƯA ĐẶT TÊN (1)

Sau mấy tháng huấn luyện tân binh ở tiểu đoàn 6, mình về Ban chính trị trung đoàn và gặp nó, biết nó từ đấy. Đó là tháng 6 năm 1983. Nó tên là Hồng Quang, nó không cao có thể gọi một cách rất khiêm tốn là lùn, mà lùn là phải, nhõn” mét năm ba”. Lùn thường là béo và da đậm màu bánh mật, gọi là da đen cũng được mà là đen giòn chứ không đen xỉn . Nhưng mà nó có duyên lắm ạ, cái duyên khó tả thành lời, duyên từ cái núm đồng tiên và hàm răng trắng, nụ cười tươi đến giọng nói, cái liếc mắt, ánh nhìn.

Quang đã có vợ, vợ Quang mỏng mày hay hạt, mà cao hơn nó là cái chắc. Vợ Quang cũng chăm viết thư cho chồng, chữ to như con gà mái ghẹ, thư nào cũng mở đầu: “Anh Hồng Quang yêu mến của “nòng” em”.

Quang là thuyết minh phim của đội chiếu phim của Ban tuyên huấn, giọng như Minh Trí (một phát thanh viên truyền hình nổi tiếng thời ấy). Nó thần tượng Minh Trí nên đổi luôn tên từ Hồng Quang thành Minh Quang.

Thời xa xưa ấy chủ yếu là phim Liên Xô, mà nhiều phim có cái đoạn nam nữ yêu nhau, đối thoại của đôi trai gái, nó uốn giọng diễn tả như thật. Lính trung đoàn và các cô gái bản mê tít.

Vốn là giáo viên văn lại có năng khiếu ghép vần, nên Quang cũng ước mơ cháy bỏng là nay mai thành nhà thơ nổi tiếng. Đêm về, trên sạp nứa, dưới mờ mờ tỏ tỏ của ánh đèn dầu, nó làm thơ, mà là nằm phủ phục để viết thơ nhé. Nó chăm viết và cũng chăm gửi cho các báo từ tỉnh đến trung ương. Hồi ấy Quang có bài thơ “Những cánh thư xanh” được đăng trên báo Tiến Phong. Nó khoe cả Trung đoàn, oách thật dù Biên tập viên đã sửa quá nửa.

Quang có máu văn nghệ sĩ, mà thường là các ông nhóm máu này lại máu gái và sát gái thuộc hàng cao thủ và nó cũng không là ngoại lệ..Hình như có tý tươi mát nó mới ra thơ ra văn, nó mới khơi nguồn sáng tạo, nó mới lai láng, thống thiết, lâm ly..

Ấy chính là do Minh Quang máu gái nên mới có chuyện này.

Ban tuyên huấn đóng quân ở một bản người Tày tên gọi Na Say, Người Tày vùng này có nhiều lễ hội và tập tục không nơi nào có

Nổi tiếng và độc nhất vô nhị là có Tết cá. Tết cá được tổ chức vào ngày 9/9 âm lịch. Vào ngày này, nhà giàu hay nghèo, nuôi cá hay không nuôi cá đều chế biến các món ăn từ cá. Nào là cá nướng, cá hấp, cá ăn sống gọi là ăn gỏi .. và có cả món bánh chưng nhân cá.

Độc đáo nhất là có lễ hội đua cá. Cứ đến ngày Tết cá là hầu như đứa trẻ nào trong bản cũng được bố mẹ bắt cho một con cá, chủ yếu là cá chép ruộng to bằng 3 đầu ngón tay gần bằng cái dép của trẻ lên 3 lên để mang ra suối đua cùng bạn bè. Lấy một sợi chỉ buộc một đầu lên vây cá để dễ dàng lai dắt, điều khiển ở dưới suối, một đầu buộc một bè làm bằng cây cỏ lau nhằm đánh dấu và là vật trang trí. Cu nào có cá vô địch bố mẹ hể hả cả năm

Gái Tày Na Say đẹp lắm. Hình như cứ ở đâu có chữ Say là có gái đẹp. Cái đẹp của gái miền sơn cước khó tả, đẹp khỏe khoắn, đẹp tinh khôi mà dân dã, nước da trắng hồng mà mặn mà với sắc xanh của cái váy dài chấm gót với búi tóc vấn cao.

là nơi nhiều suối lắm khe, lại chẳng có cầu cống gì, bản nọ sang bản kia cứ phải vén váy mà lội. Mùa mưa, nước suối dâng cao lính ta cứ trố mắt nhìn cách các em gái bản vượt suối.

Chậm rãi, từ từ ,từng bước.. các nàng vén váy từ bờ ra đến giữa dòng, nước ngập đến đâu thì vén váy cao lên cho đến khi nước ngập quá ngực..rồi sau đó buông dần cho đến khi sang bờ bên kia váy lại dài chấm gót..

Nước suối không được trong nên cứ mờ mờ ảo ảo..nhưng cũng đủ hoa mắt cả lính trẻ lính già.

Người Tày ở Na Say có cái luật, cái lệ hay lắm. Cũng phải nói ngay và luôn là luật lệ từ những năm 80 về trước. còn bây giờ có tồn tại không thì mình không biết..Trai gái yêu nhau về báo với cha mẹ, hoặc là do mai mối, nhà trai sang nhà gái giạm ngõ và để đấy 3 năm sau mới được cưới. Trong ba năm cứ mỗi độ tết đến xuân về chàng trai lại phải lo cái lễ cho cái nhà mà ba năm nữa nó mới cho dẫn con gái nó về làm vợ. Mà lễ phải đủ 3 con gà trống thiến, ba con cá chép to bằng cái dép nhựa Tiền Phong số 42 và 3 dẻ sườn lợn đực. Gọi là 3 dẻ sườn nhưng thực ra là một tảng thịt như một khoanh tròn được cắt từ lưng đến bụng con lợn đủ hai bên 6 dẻ sườn. Lo được cái lễ nhiều nhà cũng phải khóc ra tiếng Mán.

Nhưng mà ác nhất, khốc liệt nhất là thế này. Trong ba năm chờ cưới, cấm tiệt chàng và nàng gặp nhau, cấm thể hiện tình cảm dù chỉ là cái nắm tay vội vàng chứ đừng nói gì ôm ấp.. Đôi nào vi phạm trưởng bản bắt được phải ngả trâu phạt vạ. Nhưng mà con gái lại thoải mái được phép đi chơi với thằng nào cũng được trừ cái thằng nay mai nó là chồng mình. Trọng nữ khinh nam đến thế là cùng.

Cũng từ cái luật ấy mà nhiều đám cưới, khi chú rể đến đón dâu đón cả “trống cái” về nhà. Người Kinh mà thế thì nguy to, có khi hai họ dàn trận đánh nhau không sứt đầu thì cũng mẻ trán.

Nhưng ở dây thì khác, không vấn đề gì , nhà trai và cả chú rể cười phớ lớ, có gì đâu vui mà, ta vừa đón trâu còn đón cả nghé nữa nhé. Nhân văn, nhân văn đến thế là cùng. Ừ mà cũng phải, con nào chả là con, con nào chả giống bố, vấn đề bố nó là thằng nào thì không ai tò mò làm gì. Thế nó mới hay mọi nhẽ..

Có một cái quán nước ở chợ phiên. Chủ quán là một bà già ngoài 60 có tên là Mát. Quán nước thì cái nào chả giống cái nào, ấy thế mà quán bà Mát lúc nào cũng tấp nập sắc lính vì bà Mát có cô con gái tên Mẩy.

Cô Mẩy đẹp lắm.. đẹp theo kiểu vừa núi rừng hoang dã vừa cổ điển, kiểu khuôn trăng đầy đặn, chúm chím e ấp như hoa mới nở. Hơn đứt mấy cô người mẫu bây giờ chỉ được cái chân dài chứ cổ thì ngẳng miệng ngoác đến mang tai, gớm chết..

Thôi, status này dài quá, mai biên tiếp. Trốn vợ, ra quán nước đầu ngõ làm điếu thuốc lào, hóng chuyện hè phố vậy…Tiện thể Post cái tranh gái út nhà mình vẽ cách đây vài năm